U UŠĆU . LASTVA

ZADUŽBINA DUBRAVKE (MILORADA) KUJAČIĆ

Dubravka Kujačić

U Glasniku UMR RS Br 1. od 2003. godine, dati su osnovni podaci o Muzeju Hercegovine Trebinje (prije svega o osnivanju, postavkama itd) koje sada neću ponavljati. Ove godine naš muzej bogatiji je za još jedan prostor (depadans) koji smo dobili na poklon od gđ. Dubravke Kujačić, muzikologa iz Beograda.
Malo je osoba koje se mogu danas pohvaliti sa takvim činom zadužbinarstva, jer su to oduvijek bili ljudi plemenitoga kova. U našem vremenu, punom sumorne svakodnevnice, evo jednoga gesta kome se mora odati priznanje.
Dubravka Kujačić, diplomirala je teoretski i muzikološki odsjek na Muzičkoj akademiji u Beogradu (danas Fakultet muzičke umjetnosti). Dubravka je oduvijek voljela muziku, klavir, djecu kojoj je predavala istoriju muzike. Na muzikologiju je uputila 40 novih muzikologa, od kojih je većina magistrirala i doktorirala. Na Fakultetu muzičke umjetnosti radi pet njenih đaka. Ipak, jedna ljubav nadvisila je sve ostale, a to je ljubav prema zavičaju. Iako nije rođena u Trebinju, za ovaj grad je vežu snažne emocije, i ona ga doživljava kao svoj rodni grad. Ova kuća koju je poklonila muzeju, prije svega posvećena je njenim roditeljima Miloradu i Veri, koji su pohađali trebinjsku Gimnaziju, (gdje sada muzej), kao i mnogi ljudi iz njenoga roda.
Poklonoprimac tj. Muzej Hercegovine Trebinje obavezao se da će kuću koristiti isključivo u muzeološke svrhe, da će se na kući vidno obilježiti da je to zadužbina. Takođe je dogovoreno da se u prizemlju kuće postavi izložba koja će obuhvatiti istoriju nekadašnje župe Korjenićke, ispod srednjovjekovnoga grada Klobuka, kao i znamenite ljude ovoga kraja. Sama izložba nosi naziv “Kujačići i Klobuk”. Izložba je pripremana od marta do juna mjeseca, a veliku pomoć u realizaciji izložbe pružila je Dubravka Kujačić i Jelena Anđelković koja se sastojala u prikupljanju građe i materijala. Izložba se sastoji od 11 panoa. Na uvodnom panou dat je kratak presjek istorijata ovoga kraja, prije svega župe Korjenić koja je u srednjem vijeku činila jednu župu u Travuniji i zvala se Vrm. To ime prvi put se javlja kod cara Konstantina Porfirogenita, u njegovom opisu Travunije. Klobuk je najimpozantniji srednjovjekovni grad, tvrđava ovoga područja, čuvar župe Vrm. Spada u najinteresantnije i najljepše gradove – tvrđave. Nalazi se povrh sela Klobuka, po kome je selo dobilo ime.

Klobuk se spominje vrlo rano u istoriji ovoga kraja, već 1043. humski knez Ljutovid borio se protiv dukljanskog kneza Vojislava. Od 1168. do 1352. godine u posjedu je Nemanjića. Od 1377. Klobuk i župa Vrm potpali su pod vlast bosanske države, a 1391. posle smrti Tvrtkove, velikaši Vlatko Vuković i Pavle Radenović zauzeli su cijelu oblast i podjelili je među sobom. Potpomognut od Turaka Stjepan Vukčić Kosača zauzima klobuk i župu Vrm 1441. i u njegovim rukama ostaje sve do njegove smrti 1466. godine. Turci su Klobuk zauzeli 1477. i držali ga u svom posjedu sve do 1878. godine. Te godine posada Klobuka, uz pomoć Crnogoraca pružila je jak otpor Austrougarskoj vojsci. Austrijanci su gađali Klobuk teškim topovim i do temelja ga porušili. Austrijanci nisu opravljali grad, nego su tesano kamenje iskoristili za gradnju utvrđenja na Kosmašu. Od tada Klobuk nema većeg značaja i postaje mrtav grad. U toku prošle godine vršena su arheološka istraživanja na području Klobuka, a vodio ih je Dr Aleksandar Ratković. Njegov članak o tim istraživanjima možete naći u Glasniku UMR RS Br 2. od 2004. godine.

Jedan od panoa predstavlja istorijat o postanku imena i prezimena Kujačić za koje su po predanju vezane razne legende.
Po jednome predanju, Kujačići potiču od Vukosava Zemunova, koji je došao teško ranjen iz bitke na Kosovu u Klobuk, odakle je bio rodom i gdje je umro i sahranjen pred Aranđelovom crkvom. Iz istorijskih izvora poznato je da se žena kralja Ostoje zvala Kujača, a bila je sestra braće Pavlovića (Petra i Radoslava), koji su vladali Korjenićima. Zbog velike mržnje prema tazbini, kralj Ostoja napustio je Kujaču koja se vratila braći. U Korjenićima jednu glavicu zovu Babina gora, na kojoj je bila jedna od najvećih kula, a u blizini na Zaslapnici je Bakina mostina. Smatra se da se Kujača ponovo udala u Korjeniće, i da je po njoj potomstvu ostalo ovo prezime. Među stanovnicima župe Altina kod Đakovice 1330. godine spomenut je Miloš Kujačić. Predak Kujačića pop Jovo spominje se u žalbi korjenićke raje Ibrahim – paši iz polovine 18 vijeka. U selu Kamenom iznad Novog živjelo je nekoliko kuća Kujačića. Iz Korjenića su 1692. godine došli u Kameno Simo i harambaša Sava Kujačić. Prezime Kujačić postojalo je u 17 vijeku, mada je korjen prezimena svakako stariji i potiče iz 14 vijeka.
Rodoslov Kujačića nalazi se na jednom velikom panou i urađen je po muškoj liniji.
Porodica Kujačić dala je mnogo znamenitih ljudi iz svoga roda koji su predstavljeni na ostalim panoima, a tu su takođe i panoi sa fotografijama.
Kujačići su se kroz istoriju borili krstom, perom i mačem. U porodici je bilo deset sveštenika, a poslednji je bio pop Stojan, koji je umro 1915. a od njega su potekli Nikola, koji je bio učitelj kćerima knjaza Nikole, i Jovan ljekar. Nikola je imao jednoga sina i četri kćerke. Jedna od njih Danica, udala se i rodila sina Vladimira Dada Đurića poznatog slikara koji živi u Francuskoj. Jovan Kujačić bio je ljekar knjaza Nikole i napisao je preko dvjesto radova i veći broj prevoda značajnih djela, među njima i Ilijadu i Odiseju. Jovan je imao dva sina Gavrila, ginekologa u Beogradu i Mirka Kujačića poznatog slikara, glumca, ilustratora, koji je proklamovao manifest slikarstva o socrealizmu. Za sobom je ostavio veliki broj slika i grafika, a jedan dio njegovih radova nalazi se i u fundusu Muzeja Hercegovine Trebinje. Dubravkin otac Milorad kome je posvećena zadužbina, opalio je prvu ustaničku pušku na Klobuku 1941, još kao 19 godišnjak. Iz rata je izašao kao major, školovao se u Rusiji i stigao do čina general – majora.

D. Kujacic . pozdravna riječ

Svečano otvarnje zadužbine obavljeno je u četvrtak 30. juna 2005. godine sa početkom u 18 časova. Za ovaj događaj bio je pripremljen i bogat kulturno-umjetnički program, sa brojnim zvanicama i gostima. Načelnik SO Trebinje Dr Dobroslav Ćuk, prilikom otvaranja podsjetio je na riječi vladike Nikolaja: “Ako ne možeš podići crkvu, možeš popraviti česmu, posaditi drvo kraj puta, gladnoga nahraniti žednoga napojiti, kandilo upaliti ili pokloniti se svetim životima po našim svetim manastirima. Ima stotinu načina da postaneš zadužbinar. Izaberi koji hoćeš i možeš.” On je izrazio nadu da će ova kuća biti, ne samo ispostava jednoga muzeja, nego kuća kulture, živa klica umjetnosti, a ujedno je prenio zahvalnost grada Trebinja na ovome daru.
Toplo pozdravljena od brojnih sugrađana, Dubravka Kujačić je istakla da darujući roditeljsku kuću zavičaju, ona svom narodu daruje svoju ljubav, sjećanje, uspomene, pretke, prošlost i budućnost. Zadužbinu ostavlja u spomen svojim roditeljima Miloradu i Veri, koje je mnogo voljela i na ovaj način sačuvala uspomenu na njih.
Otvaranje zadužbine u Lastvi kod Trebinja na najbolji način uljepšali su muška izvorna “Gorštaci” sa hercegovačkim gangama i ženska izvorna grupa “Nagorkinje” sa pjesmama iz Hercegovine. Tu su bili i narodni guslari Nikola Bošković, Luka i Lazar Šegrt i Vukić Koprivica. Najviše pažnje privukao je trebinjski gradski KUD “Alat”, koji je pred zadužbinom izvodio igre i pjesme iz Hercegovine.
Muzej je povodom ovog događaja štampao katalog, pozivnice kao i plakat.